Gereklilik Kipi- Olumsuz (-mamalı, -memeli)

いけない

ならない

だめ

だめ sözcüğünün anlamı ‘sakın’ olup pek çok farklı kullanımı vardır. いけない  ile  ならない de sakın, yapma, etme anlamlarına gelir. Çekimleri ili sıfatlarınki gibi yapılır.

だめ rahat tavır benimsenen durumlarda söylenir.  いけない ve ならない sözcükleri biraz daha resmi hava taşır.  ならない herkesin uyması gerektiği yasak ve kuralların anlatımında kullanılır.

Fiil (~てbiçimi) + は + いけない / ならない / だめ

İli Sıfat (い) + くて +  は + いけない / ならない / だめ

Nalı Sıfat +  で/であって +  は + いけない / だめ

Nalı Sıfat +  で/であって +  は + ならない

知(し)らない人(ひと)と話(はな)してはいけません。

Yabancılarla konuşma (bilmediğin kişilerle).

早(はや)く寝(ね)てはなりませんでした。
Erken yatmama izin verilmedi.

ここに入(い)ってはいけません。
Buraya girmemelisiniz.

それを食(た)べてはだめ！
Onu yeme sakın!

夜(よる)、遅くまで電話(でんわ)してはならない。
Akşamları geç saate kadar telefon etmemelisin.

ここでたばこを吸(す)うってはいけません。禁煙(きんえん)ですから。 
Burada sigara içememelisiniz. Sigara İçme Yasağı olduğundan.

ドアを開(あ)けっ放(ぱな)しにしてはいけません。

Kapıyı açık bırakmamalısın

廊下(ろうか)を走(はし)ってはいけないよ。

Koridorda koşmamalısın

風(かぜ)が強(がつよ)くてはだめです。

Eğer rüzgar güçlü olursa bu hiç iyi olmayacak.

Fiil biçiminde sıfatlar:

 

怖(こわ)がってはいけないよ。

Korkmamalıyız.

試験(しけん)が簡単(かんたん)ではだめだ。

Sınav kolay olmamalı.

Sıfat	Fiil biçimi
恥(は)ずかしい (utangaç)	恥(は)ずかしがる
厚(あつ)い  (sıcak)	厚(あつ)がる
痛(いた)い  (acı verici)	痛(いた)がる
怖(こわ)い (korkunç)	怖(こわ)がる
悲(かな)しい (üzgün)	悲(かな)しがる

 

いけない  -  ならない   -   だめ farklar:

ならない, cümle kurmakta tek başına kullanılamaz. Bir fiil, ad ya da sıfata bağlanmalıdır.

Dilbilgisel olarak

いけないよ !

だめ !

いけないわよ !

だめだよ !

“yapma!”, “hayır!”, “doğru değil!” gibi anlamlara gelen cümleler doğrudur. Ancak “ならないよ!” tek başına bir bilgi vermeden kullanılamaz.

“ならないよ!”  daha çok yazımda ve genel, objektif yada herkes tarafından kabul edilmiş genel bir kural, kanun için kullanılır.  だめ hemen hemen konuşma dilinde kullanılır.

Geçmiş zamanda kullnım durumunda いけない   -   ならない  ya da   だめ geçmiş zaman çekimi yapılır.

Doğal	Nazik
いけなかった	いけませんでした
ならなかった	なりませんでした
だめだった	だめでした

Konuşma dilinde

 (-ては)  ifadesi (ちゃ(あ)) ya da (っちゃ(あ))

 (では) ifadesi  (じゃ(あ)) dönüştüğü görülebilir.

嘘(うそ)をついちゃだめだよ。

嘘をついちゃだめですよ。

うそをついちゃだめだよ。

Yalan söylememelisin.