Fiil Çekimleri, Zamanlar

FİİLLER

Şimdiki / Gelecek Zaman

Gelecek ve şimdiki zaman aynıdır. Geçmiş olmayan zaman da denir. Fiil sözlük halinde yani yalındır. 寝る (ねる) Uyumak, 待つ (まつ) Beklemek gibi.

行く。        いく            Gider(im)

寝る。        ねる            Uyur(um)

飲む。        のむ            İçer(im)

食べる。    たべる         Yer(im)

Şimdiki Zaman:  Birçok durumda geçmiş olmayan zaman kişinin o anki durumunu ifade etmek için kullanılmaz. Daha çok bir alışkanlığı ya da gelecekte devam edecek olan bir eylemi belirtmek için kullanılır. Şu anda olan bir olayı ifade etmek için eylemin "te" çekimine "いる" eklenir.

"Te" Çekimi:

する	して
来る	来て  (きて)
行く	行って  (いって)
う	って
く	いて
ぐ	いで
す	して
つ	って
ぬ	んで
ぶ	んで
む	んで
る	って
(い)る, (え)る	(い)て, (え)て

食べている。  (たべている)         Yiyorum

寝ている。      (ねている)             Uyuyorum

飲んでいる。  (のんでいる)         İçiyorum

座っている。  (すわっている)    Oturuyorum 

行っている。  (いっている)        Gidiyorum

Geçmiş Zaman

Rulu eylemin る hecesi düşürülüp た eklenir.

出る         (でる, çıkmak)       →   出た

捨てる     (すてる, atmak)     →   捨てた

食べた。 (たべた)    - Yedi(m).

見た。      (みた)      - İzledi(m) (Gördü(m)).

Ulu eylemler için geçmiş zaman çekimi daha farklıdır. Son /u/ hecesi aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi farklı değişikliklere uğrar.

Sonek	Geçmiş Zaman Değişim
す	した
く	いた
ぐ	いだ
む ぶ ぬ	んだ
る う つ	た

消す      (けす)   (silmek) ---    消した     (けした)   (sildi)

飲む      (のむ)   (içmek)---     飲んだ     (のんだ)    (içti)

Düzensiz ve İstisna Fiillerin Geçmiş Zaman Çekimi:
 

する (yapmak)	した
くる (gelmek)	きた
行く (gitmek)	行った

来た。 (きた)   - Geldi.

OLUMSUZLUK

Zaman	RULU Fiil	ULU Fiil
Geçmiş Olmayan Zaman	食べる ru hecesi düşürülür ve ない eklenir 食べ ない	飲む Son ulu hece /a/ hecesine dönüştürülür*, ない eklenir. 飲 ま ない
Geçmiş Zaman	Rulu hece düşürülüp, fiilin olumsuzu yapılır. i atılır ve かった eklenir. 食べ な かった	Fiilin olumsuzu yapılıp sondaki i düşürülür. かった eklenir. 飲 ま なかった

* う ile sonlanan eylemler bu kurala önemli bir istisnadır. Kuralın belirttiği gibi う, あ ile değil わ ile değiştirilir.

İstisna Fiillerin Olumsuz Hali

Fiil	Olumsuz	Geçmiş Olumsuz
ある (var olmak, cansızlar)	ない	なかった。
する (yapmak)	しない	しなかった。
くる (gelmek)	こない	こなかった。

行く                     Gitmek, Gider(im)

行かない              Gitmiyor(um)

行かなかった       Gitmedi(m)

Nezaket Çekimi: ます

Resmi durumlarda, aile ve arkadaş çevresi dışında nezaket çekimi ます kullanılır. ます eylem gövdesine eklenir.

行く →         行きます。              Gider(im) / Gidiyor(um)

寝る →        寝ています。           Uyuyor

* Şimdiki zaman ている -rulu fiil gibi işlem görür. Eylem gövdesi bulurken yapıldığı gibi る hecesi düşürülür ve ます eklenir.

食べる          →        食べます。          Yer(im) / Yiyor

	ます çekimleri
Olumlu	ます
Olumsuz	ません
Geçmiş	ました
Geçmişin Olumsuzu	ませんでした

Örnekler:

Fiil	Nezaket Çekimi	Senli Benli
読む (よむ)	読めません (よめません)	読まない (よまない)	Okuma(m)
来る (くる)	きました	きた	Geldi(m)
食べる (たべる)	食べませんでした (たべませんでした)	食べなかった (たべなかった)	Yemedi(m)
買う (かう)	買いません (かいません)	買えない (かえない)	Satın alma(m)