17 Eylül 2010 Cuma

İlgeçlere Giriş: は が を に へ で も と や の から

İLGEÇLERE Giriş

Hareketin yönünü, amacını ve kimin gerçekleştirdiğini belirtmek için sözcük sonuna eklenen (助詞 [じょし]) denilen ilgeçler vardır.

Japoncada genel olarak cümle dizilişi

[zaman] (ni) [konu] (wa) [özne] (ga) [nesne] (o) [dolaylı nesne ya da yön] (ni) [fiil].
olarak verilebilir.

Yukarıdaki cümle içerisinde bulunan , , , ve ilgeçlerden sadece bir kaçıdır.
Burada ilgeç olarak ifade edilen bu ekler niteledikleri sözcüklerden sonra gelirler yani değişmiş adları, sıfatları, fiilleri veya cümleleri takip ederler. Kimisinin kanci biçimi olsa da hiragana ile yazılırlar.


Odak İlgeci

Özne İlgeci

Nesne Belirtme İlgeci

Hedef Belirtme İlgeci

Yön Belirtme İlgeci

Ortam, Araç Belirtme İlgeci

De/Dahi

Ve (de, dahi, ile)

Veya

İyelik Eki
から
-den,-dan, -ten, -tan



Japonca cümlelerde özneden hemen sonra gelir ve cümlenin konusunu belirleyicidir.

この本 難しいです。
このほんむずかしいです。
Bu kitap zordur.

先生 です。
かれ せんせいです。
O öğretmendir.

んで いません。
わたし んで いません。
Ben okumuyorum.
Olumsuz bir cümlede mukayese, vurgu ya da seçim ifade eder.

(わたし) 行きますん。
(わたし きますん)

(Bana gelince) ben gitmiyorum. (Ben gitmiyorum ama başkası büyük bir ihtimalle gidiyordur)

ボールペン ありません。
Tükenmez kalem yok. (ama başka kalemler olabilir)
 

Özneden sonra gelerek özneyi vurgular.

Kullanıldığı yerler:

Bir şeyin bir yerde olduğunu ifade ederken

います。
(ひと います)
Biri var.

あります。
(ほん あります)
Kitap var.

Arzu, ihtiyaç, yetenek ya da seçenek bildirirken

英語 せます。
(わたし えいご はなせます)

Ben İngilizce konuşurum.

き。
(いぬ
Köpekleri severim.

Özne "sor" zamiri ise yerine kullanılır.

学生?                    (だれ がくせい)             Kim öğrenci?
Cenk 学生。             (Cenk がくせい)            Cenk öğrenci.

Kimin öğrenci olduğu tespit edilmeye çalışılıyor. Cenk'in öğrenci olduğunu söylemek için odak ilgeci kullanılarak da cevap verebilirdi. Bu durumda Cenk'in öğrenci olduğu ifade edilir ama öğrencinin Cenk olduğu vurgulanmazdı.
学生? - Kim öğrenci?
学生? - Öğrenci kim?

Birinci cümlede kimin öğrenci olduğu tespit edilmeye çalışılırken ikinci cümlede öğrenci ile ilgili sadece söz açılmaktadır. Birinci cümledeki [], [] ile değiştirilemez çünkü "kim" özne durumuna geçer ve soru "Kim öğrenci midir?"e dönüşür.

私は学生 - Ben öğrenciyim
私が学生 - Öğrenci benim

Birinci tümcenin odağı [ Ben] olduğu için tümce "Ben öğrenciyim" anlamını taşır. Ancak ikinci tümcede [] özne ilgeci, [ Ben], öğrencinin kim olduğunu vurgular.
 

, Nesne İlgeci olarak "o" olarak okunur.

ケーキ べました。
(わたし ケーキ べました)
Ben keki yedim.

スキー します。
Kayak yapar.

その本 みませんでした。
(そ のほんみませんでした)
 O kitabı okumadım.

新車 ()った。
(かれ しんしゃ った)
O yeni araba aldı.

が水 んで います。
(ねこみずんで います)
Kedi su içiyor
 


Yön (kesin olarak bir yere doğru), Yer, Zaman ve Dolaylı Nesne (Eylemin hedefi olan nesne) İlgeci

yer tarif etmek için kullanılır ve ayrıca zamandan bahsederken “-te” ya da bir hedef belirtildiğinde “-a” anlamlarında kullanılır.

                  ()             Saat 2'de

日本                 (にっぽんに)      Japonya'ya

友達                 (ともだちに)      Arkadaşa (rastlamak).

部屋                 (へや)              Odada (olmak)
 
三時 ます。
(さんじます)
 Saat 3’de çıkacağım

がソファ ている。
(ねこがソファ ている)
Kedi koltuğun üzerinde uyuyor

本をあなた あげます。
Sana kitap vereceğim

日本 行きました。
Japonya’ya gitti

明日 6時 きます。
(あす きます)
 Sabah altıda kalkarım

その小道 じます。
(そのこみち むら つうじます)
O yol köye götürür.

彼女 親切だ。
(かれ かのじょ しんせつだ)
Ona karşı nazik.

, ismi ya da - sıfatı zarf yapar.

ほんとうにおもしろいです。
Çok ilginç.

Bir eylemi işaret eder:

映画 かない?
(えいが かない) 
Benimle film izlemeye gider misin?
 

, Yön Belirtme İlgeci olarak "e" olarak okunur. “-e”, “-e doğru” anlamına gelir ve bir yerden başka bir yere hareketi tanımlayan eylemin hedefi olarak bir önce gelen adı belirler.

ilgeci yerine geçebilir.

お母 さん   く。
(おかあさん みせ く)
Annem markete gidiyor.

Bu gibi basit cümlelerde kullanılabilir fakat daha karmaşık cümlelerde hedefin hangi sözcük olduğunu belirlemek için daha çok kullanılması gerekir.

私は大坂 行きます。
(わたしおおさか  きます)
Osaka’ya gidiyorum.

彼は今空港 きました。
(かれいまくうこう きました)

Havaalanına şimdi vardım.

ilgeci hedefe bağlı kalırken ilgeci varış noktasını kesin olarak tespit etmez.
Yönü olmayan eylemlerle kullanılamaz. Doktor olmak 医者へなる ifadesi yanlış olup doğrusu 医者になる dur.

eylemler soyut kavramlara yönelebilirler. Örneğin gelecekle ilgili hedefler veya beklentiler eylemin yönü olarak belirlenebilir.

かう。 ( かう)    - Zafere gitmek.
 

Eylemin gerçekleştiği ortamı veya kullandığı aracı belirtir.  Durumuna göre "-da/de" veya "ile" ifade eder.

きます。
くるま きます。
Arabayla giderim

ペン きます。
(ペン きます)
Kalemle yazarım

5分 べました。
(ごふん べました)
5 dakikada yedim

、勉強します。
(うち べんきょうします)
Evde çalışırım

デパート を 買った。
(デパート くつった)
Mağazadan ayakkabı aldım

一週間 できます。
(いっしゅうか ん できます。
Bir haftada yapabilirim

この本 を 十ドル 買った。
(この本(ほん)を十(じゅう)ドル った)
Bu kitabı 10 dolara aldım.

風邪 学校 を 休んだ。
(かぜ がっこうやすんだ)
Soğuk alğınlığı yüzünden okula gidemedim.

(休む (やすむ) izinli olmak, dinlenmek, izin almak, olmamak)
 


Addan sonra gelerek "de/da dahi", "her ikisi", "ayrıca" ya da "hatta" anlamları verir.

私は、すし 、てんぷらも、好()きです。
わたいは、すし 、てんぷら も、きです。
Suşi ve tempura’nın ikisini de severim.

行く。
わたい
Ben de gidiyorum.

みます。
ねこ みます
Kedi de içiyor.
 

Genel olarak “Ve”, “ile” anlamında birden fazla kelimeyi bağlar. “Ve” anlamında kullanıldığında her isim arkasında kullanılır.

雑誌 が ある。
ほん ざっし が ある
Kitap ve dergi var.

りんご みかん 葡萄 を ください。
りんご みかん ぶどう を ください

Elma, portakal ve üzüm lütfen

これ それ が 緑 です。
こ れ それ が みどり です
 Bu ve o yeşildir.

友達 映画  いきました。
ともだち えいが いきました 
Arkadaşımla filme gittim.

しました。
かれ はなしました 
Onunla konuştum.
 

“ve benzeri” anlamında kelimeleri birbirine bağlar.

ペン が あります。
ほん ペン が あります
Kitap, kalem filan var. (başka şeylerin arasında)

  サラダ    鳥肉 が 必要だ。
たまご サラダ とりにく ひつよう
Yumurta, salata, tavuk falan gerek.
 

ilgecinin görevlerinden birisi iyelik eki işlevidir.

私の本
Benim kitabım

日本   
にほん うた
Japonca şarkılar

テーブル うえ
Masanın üzeri

来週 日曜日
らいしゅう にちようび 
Gelecek Pazar (gelecek haftanın pazarı)

   
わたい ちち くるま
(Benim) Babamın arabası

Öndeki ada takip eden adı tanımlatır.

   
みどり ほん
Yeşil kitap

東京 建物 
とうきょう たてもの
Tokyo’daki binalar / Tokyo’nun binaları

Fiilleri ya da zarfları ada dönüştürür.

いい。
いい 
Okumak iyidir.
 
から

から yer ya da zaman takip eder ve –den, beri anlamını verir.

から いていきます。
うち から あるいて いきます
 Evden yürüyerek giderim.

時間 から を 読んでいます。
じかん から ほん んでいま す
İki saatten beri kitap okuyorum.

は、 去年 から アンカラ に んでいます。
あに は、 きょねん から アンカラ に んでいます
Abim geçen yıldan beri Ankara’da yaşıyor.

東京 から くる。 
とうきょう から くる。
Tokyo’dan geliyor.

まで から 、学校  まで、歩いて いきます。
まで うち から がっこう まである いて いきます。
Evden okula yürüyerek giderim.

2時 から 、4時 まで 、本 を 読みました。
にじ  から まで ほん を よみました
Saat ikiden dörde kadar kitap okudum.

.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder