17 Eylül 2010 Cuma

Fiil Çekimleri, Zamanlar

FİİLLER

Şimdiki / Gelecek Zaman

Gelecek ve şimdiki zaman aynıdır. Geçmiş olmayan zaman da denir. Fiil sözlük halinde yani yalındır. 寝る (ねる) Uyumak, 待つ (ま) Beklemek gibi.

行く。        いく            Gider(im)
寝る。        ねる            Uyur(um)
飲む。        のむ            İçer(im)
食べる。    たべる         Yer(im)

Şimdiki Zaman:  Birçok durumda geçmiş olmayan zaman kişinin o anki durumunu ifade etmek için kullanılmaz. Daha çok bir alışkanlığı ya da gelecekte devam edecek olan bir eylemi belirtmek için kullanılır. Şu anda olan bir olayı ifade etmek için eylemin "te" çekimine "いる" eklenir.

"Te" Çekimi:

する
して
来る
  ()
行く
行って  (って)
って
いて
いで
して
って
んで
んで
んで
って
(), ()
(), ()

食べている。  (たべている)         Yiyorum

寝ている。      (ている)             Uyuyorum

飲んでいる。  (のんでいる)         İçiyorum

座っている。  (すわっている)    Oturuyorum 

行っている。  (っている)        Gidiyorum


Geçmiş Zaman

Rulu eylemin hecesi düşürülüp eklenir.

出る         (でる, çıkmak)       →   出た

捨てる     (すてる, atmak)     →   捨てた

食べた。 (たべた)    - Yedi(m).

見た。      (みた)      - İzledi(m) (Gördü(m)).

Ulu eylemler için geçmiş zaman çekimi daha farklıdır. Son /u/ hecesi aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi farklı değişikliklere uğrar.


Sonek
Geçmiş Zaman Değişim
した
いた
いだ


んだ




消す      (けす)   (silmek) ---    消した     (けした)   (sildi)
飲む      (のむ)   (içmek)---     飲んだ     (のんだ)    (içti)

Düzensiz ve İstisna Fiillerin Geçmiş Zaman Çekimi:
 
する (yapmak)
した
くる (gelmek)
きた
行く (gitmek)
行った

た。 ()   - Geldi.


OLUMSUZLUK

Zaman
RULU Fiil
ULU Fiil
Geçmiş Olmayan Zaman
食べる
ru hecesi düşürülür ve ない eklenir
食べ
飲む
Son ulu hece /a/ hecesine dönüştürülür*, ない eklenir.
ない
Geçmiş Zaman
Rulu hece düşürülüp, fiilin olumsuzu yapılır. i atılır ve かった eklenir.
食べ かった
Fiilin olumsuzu yapılıp sondaki i düşürülür. かった eklenir.
かった

* ile sonlanan eylemler bu kurala önemli bir istisnadır. Kuralın belirttiği gibi , ile değil ile değiştirilir.

İstisna Fiillerin Olumsuz Hali

Fiil
Olumsuz
Geçmiş Olumsuz
ある (var olmak, cansızlar)
ない
なかった。
する (yapmak)
しない
しなかった。
くる (gelmek)
こない
こなかった。

行く                     Gitmek, Gider(im)
行かない              Gitmiyor(um)
行かなかった       Gitmedi(m)

Nezaket Çekimi: ます

Resmi durumlarda, aile ve arkadaş çevresi dışında nezaket çekimi ます kullanılır. ます eylem gövdesine eklenir.

行く →         行きます。              Gider(im) / Gidiyor(um)
寝る →        寝ています。           Uyuyor

* Şimdiki zaman ている -rulu fiil gibi işlem görür. Eylem gövdesi bulurken yapıldığı gibi hecesi düşürülür ve ます eklenir.

食べる          →        食べます。          Yer(im) / Yiyor


ます çekimleri
Olumlu
ます
Olumsuz
ません
Geçmiş
ました
Geçmişin Olumsuzu
ませんでした


Örnekler:

Fiil
Nezaket Çekimi
Senli Benli

読む
(よむ)
読めません
(めません)
読まない
(ない)
Okuma(m)
来る
(くる)
きました
きた
Geldi(m)
食べる
(たべる)
食べませんでした
(たべませんでした)
食べなかった
(たべなかった)
Yemedi(m)
買う
(かう)
買いません
(いません)
買えない
(えない)
Satın alma(m)



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder